31 Janar 2023

Marrëveshje mes BB dhe qeverisë shqiptare për Jalin

Tiranë, 29 mars - Banka Botërore e ka kushtëzuar vijimin e projektit për menaxhimin e integruar të bregdetit të jugut me ndërmarrjen e disa masave nga ana e qeverisë për të ndihmuar banorët e Jalit, shtëpitë e të cilëve u shembën nga policia ndërtimore në vitin 2007.

Lajmi bëhet i ditur nga një dokument i Bankës Botërore i publikuar në faqen e saj zyrtare. Dokumenti bën të ditur se në lidhje me Jalin, mes Bankës Botërore dhe qeverisë shqiptare është nënshkruar një marrëveshje më 16 prill 2009, në të cilën qeveria është angazhuar për ndihmë konkrete për të dëmtuarit.

Marrëveshja nuk është bërë kurrë publike. Raporti i publikuar në janar pasqyron ndryshimet e plota që i bëhen projektit, si dhe rreziqet mbi dëmet që mund t’i shkaktohen imazhit të Bankës Botërore nga mënyra se si qeveria shqiptare do ta trajtojë çështjen e banorëve të Jalit.

“Rreziqet lidhen me aksionet e përcaktuara në marrëveshjen e 16 prillit 2009 mes bankës dhe qeverisë në lidhje me shkatërrimet e prillit 2007, nuk kanë ndikim direkt në zbatimin e investimeve mbi infrastrukturën ambientale. Veprimet që duhet të ndërmerren janë përcaktuar në marrëveshjen shtesë të kredisë dhe do të monitorohen nga banka gjatë mbikëqyrjes së projektit. Dështimi në plotësimin e kushteve të përcaktuara në marrëveshjen ligjore i japin bankës të drejtën të ushtrojë veprime riparuese”, thuhet në dokument.

Dy janë rreziqet e përmendura në dokument dhe që ekspertët e BB i kanë identifikuar në lidhje me Jalin. E para është: “Kërkuesit e dëmtuar nga shkatërrimet e prillit 2007 nuk marrin një gjykim të plotë dhe të lirë në sistemin gjyqësor ose nëse kërkuesit fitojnë, ato mund të mos marrin dëmshpërblimin e përcaktuar”. Ky skenar mbart për BB një shkallë rreziku “të moderuar”. Por në rast se ndodh, kërcënimi është që qeveria të penalizohet sipas marrëveshjes shtesë për kredinë.

Rreziku i dytë lidhet me detyrimin e qeverisë për të ndihmuar familjet e varfëruara nga shkatërrimet e vitit 2007 dhe ky konsiderohet si rrezik “substancial” në dokumentin e BB. “Vlerësimi shoqëror apo i prekshmërisë (studimi i pasojave shkatërrimeve dhe marrja e masave për lehtësimin e pasojave) mund të vonohet në mënyrë domethënëse dhe/ose paketa e ndihmës nuk sigurohet në kohë për ata që u dëmtuan nga shkatërrimet e vitit 2007 dhe që plotësojnë kriteret e përfitimit”.

Në këtë rast, BB kërcënon se do të ndërmarrë masa të tjera ndëshkuese, ndonëse nga dokumenti nuk del qartësisht se cilat janë mekanizmat e presionit që banka ka ndër mend të ushtrojë në lidhje me këtë çështje. 

Gjithçka filloi në prill 2007, kur fadromat e policisë ndërtimore të Vlorës shkatërruan shtëpitë dhe bizneset e banorëve të Jalit. Qeveria në atë kohë deklaroi se shkatërrimet qenë të detyruara, për shkak të një projekti të Bankës Botërore në zonë. Opozita akuzoi se shkatërrime të tilla synojnë të varfërojnë banorët dhe të blejnë tokat e tyre për t’i kthyer në fshatra turistikë. Ngjarja mund të harrohej me kaq, por nuk ndodhi, për shkak se disa banorë të Jalit kërkuan të dinë nga Banka Botërore nëse kishte lidhje me shkatërrimet apo jo. Një hetim i thelluar nga një zyrë e pavarur në BB, e quajtur Paneli i Inspektimit, doli në përfundimin se emri dhe stema e BB qenë përdorur për të nxitur policinë ndërtimore dhe objektet e shembura qenë identifikuar nga fotografi ajrore të bëra me fonde të projektit. 

Drejtësia shqiptare vihet tani para përgjegjësisë së arsyetimit nëse veprimet e policisë ndërtimore kanë qenë të ligjshme apo jo. Në shumë pak raste veprimet e organizmave shtetërorë në Shqipëri janë sfiduar ligjërisht dhe deri më sot nuk njihet asnjë rast që qytetarët të kenë fituar të drejtën. Policia Ndërtimore është një nga të paktat institucione në Shqipëri që kanë të drejtën e nxjerrjes së urdhrit ekzekutiv jashtë një procesi të rregullt gjyqësor. Asaj iu dha kjo e drejtë gjatë luftës së shtetit kundër kioskave në vitet ’92-’02, kur pothuajse të gjitha lulishtet e Shqipërisë qenë mbuluar me ndërtime pa leje. Por Jali nuk ishte një rast i tillë, pasi banorët patën ndërtuar në tokë të tyre dhe nuk dihet të ketë ekzistuar një denoncim paraprak. 


 

Kalendari

Ngjarjet e datës 31 janar 2023

- Presidentja e Republikës së Kosovës, Vjosa Osmani Sadriu, kryeministri Albin Kurti dhe zëvendëskryeministrja Donika Gërvalla bëjnë homazhe te shtatorja e heroit Zahir Pajaziti, në 26 vjetorin e rënies së heronjve Zahir Pajaziti, Hakif Zejnullahu dhe Edmond Hoxha. (Sheshi “Zahir Pajaziti”, ora 9:00)

- Instituti Demokratik i Kosovës mban konferencën për media, ku do të publikohen rezultatet e Indeksit të Perceptimit te Korrupsionit për vitin 2022. (Zyrat e KDI-së, ora 9:00)

- Komisioni për Legjislacion shqyrton Projektligjin për Byronë Shtetërore për verifikimin dhe konfiskimin e pasurisë së pajustifikueshme. (Kuvendi i Kosovës, salla N302, ora 10:00)

- Komisioni për Çështje të Sigurisë dhe Mbrojtje shqyrton Projektligjin për mbrojtjen e informacionit të klasifikuar. (Kuvendi i Kosovës, salla N204, ora 10:00)

- Komisioni për Arsim, Shkencë, Teknologji, Inovacion, KulturÑ‘, Rini dhe Sport shqyrton Projektligjin pÑ‘r Agjencinë e Kosovës për Akreditim. (Kuvendi i Kosovës, salla N225, ora 10:00)

- Qendra Kosovare për Studime të Sigurisë (QKSS) publikon “Raportin për Vlerësimin Bazë të Dhunës në Baza Gjinore në Kosovë: Perceptimet e Komunitetit dhe Palëve të Interesit”. (Hotel “Sirius”, ora 10:00)

- Gazetarët afganë që kanë mbërritur sonte në Kosovë, Amina Omid, Ahmad Shaker, Nimatullah Gholami dhe Raifullah Nikzad mbajnë konferencë për media. (Zyret e Asociacionit të Gazetarëve të Kosovës, ora 10:30)

- Komisioni për Ekonomi, Industri, Ndërmarrësi dhe Tregti shqyrton planet e Përformances për vitin 2023, të agjencioneve/rregullatorëve të pavarur, që i raportojnë Komisionit (AKP, ARKEP, ZRRE). (Kuvendi i Kosovës, salla N10, ora 11:00)

- Komisioni për Mbikëqyrjen e Financave Publike shqyrton raportin e auditimit për performancën financiare dhe operative të ndërmarrjes “Trepça”. Të ftuar janë kryesuesi i Bordit, Bahri Hyseni, dhe kryeshefi Ekzekutiv, Enis Abdurrahmani. (Kuvendi i Kosovës, salla N303, ora 11:00)

- Përkrahës të Vetëvendosjes protestojnë kundër “imponimit” të Bashkësisë së Komunave Serbe. (Sheshi “Zahir Pajaziti”, ora 12:00)

- Komisioni për Administratë Publike, Pushtet Lokal, Media dhe Zhvillim Rajonal, shqyrton draft-planin e punës së Komisionit, për sesionin pranveror 2023. (Kuvendi i Kosovës, salla N303, ora 13:00)

- Komisioni për Mjedis, Ushqim, Bujqësi, Planifikim dhe Zhvillim shqyrton Projektligjin për Pyje. (Kuvendi i Kosovës, salla N302, ora 13:00)

- Fondacioni Jahjaga në bashkëpunim me Zyres Zvicerane për Bashkëpunim në Kosovë ka kënaqësinë të ju ftoj në ceremoninë e diplomimit të programit “Zhvillimi i njohurive mbi qeverisjen lokale". (Kino Armata, ora 14:00)

- Eris Jashari, ish-zyrtar policor në Policinë e Kosovës, i dorëhequr me 4 korrik 2017, tani koordinator në organizatën joqeveritare ktheju tokës tënde KTT, do të futet në grevë urie deri në realizimin e sigurimit shëndetësor dhe jetësor për policinë kërkesë kjo drejtuar Deputetëve të Kuvendit të Kosovës. (Sheshi “Adem Jashari”, te hyrja e pasme e Kuvendit kah rruga UÇK, ora 14:00