24 Shkurt 2020

Paradoksi i errët i rritjes ekonomike shqiptare

Shkruar nga Gjergj Buxhuku

Paradoks i vërtetë! Kjo do të ishte përmbledhja e asaj cka po ndodh me ekonominë shqiptare sot nëse, do të vlerësohej nga këndvështrimi i teorive të zhvillimit ekonomik normal. Cdo ekspert i huaj do të ngrinte supet i cuditur.

Ai nuk mund të kuptojë sesi është e mundur, që një vend të ketë rritje ekonomie, në kushtet kur kreditimi bankar nga bizneset për vite me rradhë, është në nivelet më të ulta historike dhe rënie nga viti në vit.

Të dhënat e fundit nga Banka e Shqipërisë tregojnë, se në vitin 2017 kreditimi i biznesit ishte në nivelin më të ulët, që pas vitit 2008 dhe per tremujorin e dytë të 2018 kredia për investime ka rënë me 30% kundrejt paraardhësit.

Ndërkohë, rritja ekonomike për 2018 zyrtarisht parashikohet mbi 4% të PPB!? Ku gjenden dhe cilat janë ato burime të financimit jashtë sistemit bankar, që mbështesin rritjen ekonomike shqiptare?

Nëse pranojmë, se rritja ekonomike është reale, atëhere mbetet të pranojmë, se burimet e financimit jashtë bankave, duhet të jenë në sasi mjaft të mëdha.

Rritja me shumë herë e kërkesave për leje ndërtimi, hotele, rezidenca banimi,etj. sidomos në qytetet e mëdha me Tiranën në krye, për koncesione në HEC-e, energji diellore, transport, rrugë, banka, industrinë e bixhozit, etj., shkurt në sektorët e parapëlqyer për pastrim parash të zeza si dhe rënia e pandalshme e monedhës euro dhe valutave të huaja në përgjithësi kundrejt Lek-ut, shtimi i pranisë së kompanive të regjistruara në “parajsa fiskale”, provojnë, se kapitale të mëdha me origjinë të paqartë dhe jashtë bankave, janë në qarkullim në Shqipëri.

Kapja nga policia e sasive të mëdha të parave cash të padeklaruara në kufi, në xhepat e individëve dhe shtimi në rritje i rasteve të shkatërrimit të grupeve të trafiqeve ndërkombëtare e shtojnë edhe më shumë dyshimin, se janë pikërisht burimet informale financiare, që po sigurojnë në masë të madhe rritjen ekonomike të vendit. Por, ka edhe një dukuri tjetër të rëndësishme. Koha.

Koha kur shënohet rritja e fortë e financimeve jashtë bankare të kreditimit të ekonomisë shqiptare përputhet me fillimin e procesit të vetting-ut në sistemin e drejtësisë nga trysnia e fortë ndërkombëtare.Vettingu ishte detonatori i shpërthimit, që përcaktoi ndryshimin e kahut dhe natyrës së burimit të financimit të ekonomisë shqiptare.

 Ndryshim, që po ndikon drejtpërdrejtë edhe në vetë thelbin e ndërtimit të politikave dhe strukturës së ekonomisë shqiptare.

Hyrja e detyruar nga jashtë e parave të fshehura në parajsa fiskale dhe nevoja për të pastruar paratë e korrupsionit dhe trafiqeve, po kushtëzojnë gjithë zhvillimin e sotëm politik dhe ekonomik të vendit.

Ka një garë me kohën për të shpëtuar cfarë mundet. Flitet jo zyrtarisht në media për mbi 30 miliardë US dollarë të nxjerra jashtë vendit në mënyra të paligjshme dhe shumë të tjera me origjinë të paqartë, që prodhohen cdo vit brenda dhe jashtë vendit.

Vetëm kështu mund të shpjegohet paradoksi i ekonomisë shqiptare. Pa harruar edhe prokurimin e sotëm të buxheteve shumëvjecare të brezave dhe qeverive të ardhshme me programin 1 miliard euro dhe PPP e shumta.

Të gjitha burimet e mesipërme të financimit bashkë pa dyshim mund të prodhojnë rritje ekonomike ne afatshkurtër pa patur nevojë për sistem bankar.

Se cfarë do të thotë mënyra e zgjedhur e sotme e përdorimit të burimeve financiare të të gjitha origjinave për zhvillimin e qëndrueshëm ekonomik, demokracinë dhe mirëqënien e shqiptarëve në afatgjatë dhe cfarë do të ndodhi kur këto burime të pakësohen, është tjetër cështje. 

Të paktën eksperti i huaj ka disa shpjegime, që nesër të mos cuditet dhe aq më shumë të mos entuziazmohet nga paradoksi ekonomik shqiptar i sotëm!



 

Kalendari

Ngjarjet e datës 24 shkurt 2020 - Zyra për Komunikim Publik e Zyrës së Kryeministrit dhe Agjencina për Informim dhe Privatësi mban sesion informues për zbatimin e Ligjit për Qasje në Dokumente Publike. (Hotel “International Pristina”, ora 9:00)

- Kostituohet Komisioni për Bujqësi, Pylltari, zhvillim Rural, Infrastrukturë dhe Mjedis. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N 302, ora 10:00)

- Drejtoria e Inspekcionit në Komunën e Prishtinës do të fillojë zbatimin e dy vendimeve për rrënim në të njëjtën kohë, në rr. Musa Tolaj në Lakrishte. (Takimi me mediat bëhet në rrugën, Musa Tolaj, ora 10:00)

- Ministria e Arsimit, Shkencës, Teknologjisë dhe Inovacionit organizon lansimin e projektit strukturor Erasmus + “Ngritja e kulturës kërkimore në arsimin e lartë në Kosovë”. (Ndërtesa e MAShTI, ora 10:00)

- Demokracia Plus organizon tryezën e organizuar ku do të diskutohet mbi dyfishimin e pozitave të nëpunëse civil si rezultat i ristrukturimit të Qeverisë nga 21 në 15 ministri. (Salla e konferencave Orion, ora 10:00)

- Grupi Parlamentar i Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës organizon tryezë për taksën 100 për qind ndaj produkteve nga Serbia dhe Bosnja. (Hapësirat e Kuvendit të Kosovës, ora 10:00)

- Konstituohet Komisioni për të Drejtat dhe Interesat e Komuniteteve. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N 10, ora 10:00)

- Përurohet libri “Shoqëri e të shtypuri shkronja shqip 1879” të autorit Besim Kabashi i cili më pas do të mbajë një ligjëratë me titull “Një korpus për gjuhën shqipe”. (Amfiteatri i Fakultetit Ekonomik të Universitetit “Ukshin Hoti” në Prizren, ora 11:00)

- Konstituohet Komisioni për të Drejtat e Njeriut, Barazi Gjinore, për Persona të Pagjetur dhe Peticione. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N 204, ora 11:00)

- Përurohet laboratori i mikrobiologjisë në Klinikën Infektive të Qendrës Klinike Universitare të Kosovës, i ndërtuar me fondet e projektit “Mbështetje për Sistemin Shëndetësor të Kosovës”, nga Agjencia Italiane për Bashkëpunim dhe Zhvillim. (Klinika Infektive, ora 12:00)

- Hapet ekspozita “Ballafaqimi me të harruarën”. (Biblioteka Kombëtare, ora 12:00)