25 Shkurt 2020

Ndryshimet në sistemet demokratike

 Shkruar nga Ali Hertica

Ekzistojnë dallime të mëdha midis vendeve në mënyrën e organizimit të legjislaturës dhe ekzekutivit dhe si ato përbëhen. Ekzistojnë tre grupe kryesore të sistemeve demokratike.

Zgjedhjet për një parlament zhvillohen në një sistem parlamentar. Një qeveri duhet të formohet në bazë të rezultateve të zgjedhjeve. Kjo kërkon shumicën e vendeve në parlament.

Ndonjëherë njëra palë ka shumicën, ndonjëherë parti të ndryshme duhet të punojnë së bashku për të formuar një shumicë.

Kjo shpesh varet nga sistemi zgjedhor, sistemi që përcakton se si zhvillohen zgjedhjet.

Në një sistem parlamentar, qeveria duhet të ketë besimin e shumicës së parlamentit. Mazhoranca gjithashtu mund ta dërgojë qeverinë në shtëpi. Në një rast të tillë, zgjedhjet e reja shpesh mbahen.

Ndarja midis pushtetit legjislativ dhe ekzekutiv përkthehet në zgjedhje të ndara për të dy fuqitë në disa vende. Në Shtetet e Bashkuara, për shembull, jo vetëm parlamenti, por edhe presidenti zgjidhet nga njerëzit. Presidenti pastaj ka bazën e tij të pushtetit.

Ai vetë mbledh së bashku një qeveri që nuk varet nga një shumicë në parlament. Kjo do të thotë që qeveria amerikane nuk mund të dërgohet në shtëpi nga parlamenti.

Qeveria drejtohet drejtpërdrejt nga presidenti. Sidoqoftë, për vendime të rëndësishme politike, kësaj qeverie i duhet një shumicë në parlament. Prandaj qeveria duhet të bashkëpunojë me parlamentin.

Një sistem gjysëm-presidencial është një përzierje e dy sistemeve të përmendura më lart.

Pushteti ekzekutiv atëherë jo vetëm që përbëhet nga një president i zgjedhur nga popullata, por gjithashtu përfshin një kryeministër, qeveria e të cilit varet nga një shumicë në parlament.

Nëse presidenti dhe kryeministri janë të së njëjtës parti politike, ata mund të punojnë së bashku në legjislacionin dhe zbatimin e politikave.

Por gjithashtu mund të ndodhë që ata të jenë anëtarë të partive të ndryshme dhe se ata janë kryesisht rivalë të njëri-tjetrit.

Fuqia e presidentit bëhet më e vogël në atë rast dhe ajo e kryeministrit rritet. Franca është një shembull i një sistemi gjysmë-presidencial.

...

Kalendari

Ngjarjet e datës 25 shkurt 2020 - Konstituohet Komisioni për Mbikëqyrjen e Agjencisë së Kosovës për Inteligjencë. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N 303, ora 10:00)

- Koalicioni i OJQ-ve për Mbrojtjen e Fëmijëve në Kosovë organizon konferencë të jashtëzakonshme për media për të shprehur shqetësimin lidhur me trajtimin e rasteve ku fëmijët janë viktima të formave të abuzimit dhe dhunës seksuale. (Ambientet e organizatës Forumi për Iniciativa Qytetare në lagjen Pejton, ora 10:00)

- Konstituohet Komisioni për Shëndetësi dhe Mirëqenie Sociale, Vendi: (Ndërtesa e Kuvendit, salla N302, ora 10:00)

- Demokracia Plus dhe Qendra për Avokim dhe Kulturë Demokratike në bashkëpunim me programin e USAID për Fuqizim të Sistemit të Drejtësisë organizojnë konferencën në cilën do të shpalosen rezultatet e Anketës me përdoruesit e shërbimeve të gjykatave. (Hotel Sirius, ora 10:00) 

- Konstituohet Komisioni për Buxhet dhe Transfere. (Ndërtesa e Kuvendit, salla C 203, ora 11:00)

- Konstituohet Komisioni për Punë të Jashtme dhe Diasporë. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N 10, ora 11:00)

- Bibloteka Kombëtare e Kosovës dhe Shoqata e të Burgosurve Politik organizojnë hapjen e ekspozitës "Kujtesa e Kosovës, portrete të Adem Demaqit në pikturë dhe fotografi". (Bibloteka Kombëtare, ora 11:00)

- Konstituohet Komisioni për Arsim, Shkencë, Teknologji, Inovacion, KulturÑ‘, Rini dhe Sport. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N 204, ora 11:00)

- ADMOVERE e mbështetur nga KFOS promovon raportin "Gjendja në Fakultetin e Gjeoshkencave të Universitetit të Mitrovicës". (Hapësirat e rektoratit të UMIB-it në Mitrovicë, ora 11:00)

- Komisioni për Ekonomi, Punësim, Tregti, Industri, Ndërmarrësi dhe Investime Strategjike mban diskutim lidhur me detyrat me prioritet dhe organizimin e punës së Komisionit. (Ndërtesa e Kuvendit, salla C 203, ora 12:00)

- Anibar Festivali Ndërkombetar i Animacionit organizon shfaqjen e filmave nga java e Kinematografisë afrikane. (Kinema Jusuf Gërvalla, 13:00)