12 Dhjetor 2018

Jeta në margjina: përvoja e personave LGBTI në Evropën Juglindore

Shkruar nga Linda Van Gelder

Në Bankën Botërore, e dimë se përfshirja sociale nuk është vetëm gjëja e duhur, por edhe ekonomikisht gjëja më e mençur për ta bërë.

Shoqëritë më përfshirëse kanë më shumë gjasa që ta shfrytëzojnë më së miri kapitalin njerëzor.

Qytetet më të hapura dhe më përfshirëse kanë më shumë gjasa për ta tërhequr kapitalin dhe talentin ndërkombëtar. Shtetet më të hapura dhe më përfshirëse janë destinacione më tërheqëse për turistët ndërkombëtarë.

“Nuk mund të dal vetë, sepse në shtetin tonë njerëzit si unë përballen me ofendime, tallje e madje edhe dhunë nëse nuk janë ‘normal’.”

Kjo histori pikëlluese e një gruaje të re biseksuale nga Ish Republika Jugosllave (IRJ) e Maqedonisë është emblematike e mundimeve me të cilat ballafaqohen personat gej, lezbike, homoseksualë, biseksualë, transeksualë dhe interseksual (LGBTI) nëpër botë.

Ky përjashtim paraqet një sfidë madhore ndaj arritjes së qëllimeve të dyfishta të Bankës Botërore dhe të Synimeve të Zhvillimit të Qëndrueshëm.

Gruaja e re nuk është e vetme! 2,300 persona LGBTI nga Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina, Kroacia, Kosova, Ish Republika Jugosllave e Maqedonisë, Mali i Zi dhe Sllovenia i ndanë përvojat e tyre në anketën më të madh ndonjëherë të pakicave seksuale dhe gjinore në rajon.

 Raporti i hulumtimit “Jeta në margjina: Rezultatet e anketës lidhur me përvojat e personave LGBTI në Evropën Juglindore” ofron një përshkrim të hollësishëm të përgjigjeve dhe tregon një histori të diskriminimit, të përjashtimit dhe të dhunës.

Çdo i treti i anketuar raportoi se ka qenë viktimë e dhunës gjatë pesë viteve të fundit. Të anketuarit transgjinorë janë edhe më të cenueshëm, ku më shumë se gjysma e tyre kanë përjetuar dhunë. Efektet e tmerrshme të atyre përvojave mbi viktimat janë të dokumentuara mirë dhe dhuna e tillë ka një kosto më të gjerë shoqërore.

Përkundër legjislacionit që e ndalon diskriminimin në bazë të orientimit seksual dhe identitetit gjinor në shumicën e shteteve pjesëmarrëse, pothuajse gjysma (49%) e të anketuarve raportuan se janë diskriminuar ose janë ngacmuar në 12 muajt e mëparshëm. Personat transeksualë përsëri janë shumë më të cenueshëm, ku 80 për qind e të anketuarve i kanë raportuar ato përvoja. Diskriminimi është i përhapur në të gjithë sistemin arsimor dhe në vendin e punës, që i pengon personat LGBTI që të kontribuojnë plotësisht në zhvillimin e shoqërive të tyre.

“Jeta në margjina: Rezultatet e anketës lidhur me përvojat e personave LGBTI në Evropën Juglindore” ofron një pamje të zymtë të sfidave të përjetuara nga personat LGBTI në Evropën Juglindore. Adresimi i këtyre sfidave jo vetëm që do të sigurojë se të drejtat e të gjithë personave mbrohen dhe respektohen, por do të sjellë përfitime për shoqëritë, për ekonomitë dhe për rajonin në përgjithësi.

Së pari dhe më kryesorja, duhet të vazhdojmë të investojmë për ta mbushur boshllëkun e njohurive për LGBTI. Siç e tha një i anketuar gej nga Kosova, “ne duam të dalim në dritë”. Kjo anketë për herë të parë hedh dritë mbi përvojën e personave LGBTI në rajon. Agjencitë kombëtare të statistikave duhet të fillojnë të mbledhin rregullisht të dhëna të zbërthyera sipas LGBTI për të krijuar dëshmi të vazhdueshme të nevojshme për të ndërtuar politika dhe programe më përfshirëse. Fundja, politikat e bazuara në dëshmi do të nxjerrin fitime më të mëdha për individët, për ekonomitë dhe për shoqëritë.

Një nga gjetjet e rëndësishme të anketës është se duhet të ketë trajnim për autoritetet, zyrtarët e zbatimit të ligjit dhe punonjësit e kujdesit shëndetësor. Kornizat legjislative në tërë rajonin i sigurojnë mjetet e nevojshme për t’i mbrojtur personat LGBTI nga diskriminimi, nga përjashtimi dhe nga dhuna. Ajo çka po çalon, është zbatimi efektiv i këtyre ligjeve. Kjo bëhet veçanërisht e dukshme, pasi vetëm 17 për qind e viktimave të dhunës ndiheshin mjaft rehat sa për ta paraqitur rastin pranë policisë, dhe nga këto kallëzime u ndërmorën veprime kundër autorëve vetëm në 16 për qind të rasteve më të rënda.

Në Komunikimin më të fundit për Politikën e Zgjerimit të BE-së të Komisionit Evropian,” ... të drejtat themelore kryesisht janë të përfshira në legjislacion në Ballkanin Perëndimor, por kërkohen përpjekje serioze për të siguruar se ato zbatohen plotësisht në praktikë”. Qeveritë, partnerët zhvillimor dhe organizatat e shoqërisë civile për LGBTI duhet të punojnë së bashku në forcimin e zbatimit të ligjeve kombëtare.

Qeveritë në tërë rajonin duhet t’i sensibilizojnë nëpunësit publik, përfshirë mësimdhënësit, punonjësit social, ofruesit e kujdesit shëndetësor dhe zyrtarët e sektorit të drejtësisë, lidhur me diskriminimin e LGBTI dhe t’i trajnojnë ata për t’iu përgjigjur më mirë nevojave specifike të viktimave LGBTI të diskriminimit dhe të dhunës.

“Jeta në margjina: Rezultatet e anketës lidhur me përvojat e personave LGBTI në Evropën Juglindore” ofron të dhëna të mira për politikëbërësit dhe avokuesit për të ndërtuar programe dhe politika më përfshirëse.

Shpresojmë se do ta vazhdojmë punën me klientët tanë dhe me organizatat si ERA - Shoqata për të Drejtat e Barabarta të LGBTI për Ballkanin Perëndimor dhe Turqinë, një partner kyç në hulumtim, për të krijuar ndryshime pozitive dhe për të siguruar se askush nuk mbetet prapa.

/Autorja eshte Drejtoreshë Rajonale e Bankës Botërore për Ballkanin Perëndimor/
 

Kalendari

Ngjarjet e datës 12 dhjetor 2018 - Mbahet hapja zyrtare e projektit KosLift i cili mbështetet nga Ambasada Norvegjeze në Prishtinë dhe implementohet nga IPKO Foundation dhe RIT Kosovë. (Kampusi i RIT Kosovë, në Universitetin Amerikan, ora 9:30)

- Let’s Do It organizon aksion pastrimi te “Tregu i Gjelbër” në Prishtinë. (Tregu i Gjelbër, rruga që e lidh me lagjen “Kalabria”, ora 10:00)

- Ministria e Administratës Publike organizon ceremoninë e vënies së gurthemelit për ndërtimin e Shkollës së Mesme të Muzikës dhe të institucionit parashkollor-Çerdhes në Prizren. (Lagjja “ Bajram Curri”, që gjendet përballë shkollës së mesme të mjekësisë “ Luciano Motroni” në Prizren, ora 10:00)

- Ministris së Shëndetësisë, Uran Ismaili raporton para Komisionit për Shëndetësi, Punë dhe Mirëqenie Sociale lidhur me procesin e revidimit të listës esenciale të barnave, vonesat në përmbushjen e agjendës legjislative dhe projeksionet buxhetore të Ministrisë së Shëndetësisë për vitin 2019. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N 302, ora 10:00)

- Koordinatori Nacional për Kulturë, Rini dhe Sport në Qeverinë e Kosovës, Rexhep Hoti do të nënshkruajë marrëveshje bashkëpunimi me Kryetarin e Komunës së Gjakovës, Ardian Gjini. (Objekti i Komunës së Gjakovës, ora 10:00)

- Mbahet mbledhja e Komisionit për të Drejtat, Interesat e Komuniteteve dhe për Kthim në të cilën do të behët shqyrtimi i Projektligjit për Kinematografinë, shqyrtimi i Projektligjit për të drejtat e autorit dhe të drejtat e përafërta,etj. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N 10, ora 10:00)

- Prezantohet kampanja informuese ”Kodi Civil qëndron për qytetarët e barabartë të Republikës së Kosovës,” organizuar nga projekti i financuar nga Bashkimi Evropian “Mbështetje Kodit Civil - faza 2”, i cili po mbështetët nga Ministrinë e Drejtësisë. (Hotel Ulpiana në Graçanicë, ora 10:30)

- Demokracia Plus dhe USAID organozijnë debat publik lidhur me prokurimin publik në Gjilan. (Hotel Kristal, ora 11:00)

- Lidhja Demokratike e Kosovës mban konferencë për medie. (Selia qendrore e LDK-së në kompleksin Qafa, ora 11:00)

- Let’s Do It në bashkëpunim me nxënësit e shkollës ‘’Hivzi Sylejmani’’ organizon aksion pastrimi në Fushë Kosovë. (Oborri i shkollës Hivzi Sylejmani, ora 11:55)

- Punëtorët e NTP “Pallati i Rinisë” mbajnë një protestë përmes së cilës do t’i shprehin shqetësimet dhe pakënaqësitë e tyre për mos marrjen e pagave që tre muaj më radhë. (Para Newborn,ora 12:00)

- Banorët e fshatit Cikatovë mbajn protestë në mbrojtje të pronave stergjyshore te marrura në menyrë tinzare nga ana e Komunës se Drenasit dhe te cilat u janë shitur New Co Feronikeli, pa i kompenzuar asnjëherë. (Para Gjykatës Themelore të Prishtinës  dega në Drenas, ora 13:00)

- Aleanca Kosovare të Bizneseve organizon konferencën për media lidhur me ndikimin e taksës 100 % në ekonominë e Serbisë. (Selia qendrore e AKB-ës në Tophane, ora 13:00)

- Lëvizja Vetëvendosje mban konferencë për media. (Zyrët qendrore te Vetëvenosjes, ora 13:00)

- Koalicioni i OJQ-ve “Java Kundër Korrupsionit 2018” do të mbajë tryezën e diskutimit me temë “Integriteti, Llogaridhënia dhe Efikasiteti i sistemit të drejtësisë - Nevoja për Vetting”. (Hotel Sirius, ora 14:00)
 
 - Koordinatori Nacional për Kulturë, Rini dhe Sport në Qeverinë e Kosovës, Rexhep Hoti, do të nënshkruajë marrëveshje bashkëpunimi me Kryetarin e Komunës së Dragashit Shaban Shabani. (Objekti i Komunës së Dragashit, ora 14:00)

- Zëvendësshefja e misionit të ambasadës së SHBA-ve në Kosovë, Colleen Hyland, dhe Drejtoresha e Korpusit të Paqës, Dr. Darlene Grant, do të mbajnë fjalime në një takim me kryetarët e komunave të Kosovës. (International Hotel Prishtina, ora 16:00)