21 Maj 2019

Jeta në margjina: përvoja e personave LGBTI në Evropën Juglindore

Shkruar nga Linda Van Gelder

Në Bankën Botërore, e dimë se përfshirja sociale nuk është vetëm gjëja e duhur, por edhe ekonomikisht gjëja më e mençur për ta bërë.

Shoqëritë më përfshirëse kanë më shumë gjasa që ta shfrytëzojnë më së miri kapitalin njerëzor.

Qytetet më të hapura dhe më përfshirëse kanë më shumë gjasa për ta tërhequr kapitalin dhe talentin ndërkombëtar. Shtetet më të hapura dhe më përfshirëse janë destinacione më tërheqëse për turistët ndërkombëtarë.

“Nuk mund të dal vetë, sepse në shtetin tonë njerëzit si unë përballen me ofendime, tallje e madje edhe dhunë nëse nuk janë ‘normal’.”

Kjo histori pikëlluese e një gruaje të re biseksuale nga Ish Republika Jugosllave (IRJ) e Maqedonisë është emblematike e mundimeve me të cilat ballafaqohen personat gej, lezbike, homoseksualë, biseksualë, transeksualë dhe interseksual (LGBTI) nëpër botë.

Ky përjashtim paraqet një sfidë madhore ndaj arritjes së qëllimeve të dyfishta të Bankës Botërore dhe të Synimeve të Zhvillimit të Qëndrueshëm.

Gruaja e re nuk është e vetme! 2,300 persona LGBTI nga Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina, Kroacia, Kosova, Ish Republika Jugosllave e Maqedonisë, Mali i Zi dhe Sllovenia i ndanë përvojat e tyre në anketën më të madh ndonjëherë të pakicave seksuale dhe gjinore në rajon.

 Raporti i hulumtimit “Jeta në margjina: Rezultatet e anketës lidhur me përvojat e personave LGBTI në Evropën Juglindore” ofron një përshkrim të hollësishëm të përgjigjeve dhe tregon një histori të diskriminimit, të përjashtimit dhe të dhunës.

Çdo i treti i anketuar raportoi se ka qenë viktimë e dhunës gjatë pesë viteve të fundit. Të anketuarit transgjinorë janë edhe më të cenueshëm, ku më shumë se gjysma e tyre kanë përjetuar dhunë. Efektet e tmerrshme të atyre përvojave mbi viktimat janë të dokumentuara mirë dhe dhuna e tillë ka një kosto më të gjerë shoqërore.

Përkundër legjislacionit që e ndalon diskriminimin në bazë të orientimit seksual dhe identitetit gjinor në shumicën e shteteve pjesëmarrëse, pothuajse gjysma (49%) e të anketuarve raportuan se janë diskriminuar ose janë ngacmuar në 12 muajt e mëparshëm. Personat transeksualë përsëri janë shumë më të cenueshëm, ku 80 për qind e të anketuarve i kanë raportuar ato përvoja. Diskriminimi është i përhapur në të gjithë sistemin arsimor dhe në vendin e punës, që i pengon personat LGBTI që të kontribuojnë plotësisht në zhvillimin e shoqërive të tyre.

“Jeta në margjina: Rezultatet e anketës lidhur me përvojat e personave LGBTI në Evropën Juglindore” ofron një pamje të zymtë të sfidave të përjetuara nga personat LGBTI në Evropën Juglindore. Adresimi i këtyre sfidave jo vetëm që do të sigurojë se të drejtat e të gjithë personave mbrohen dhe respektohen, por do të sjellë përfitime për shoqëritë, për ekonomitë dhe për rajonin në përgjithësi.

Së pari dhe më kryesorja, duhet të vazhdojmë të investojmë për ta mbushur boshllëkun e njohurive për LGBTI. Siç e tha një i anketuar gej nga Kosova, “ne duam të dalim në dritë”. Kjo anketë për herë të parë hedh dritë mbi përvojën e personave LGBTI në rajon. Agjencitë kombëtare të statistikave duhet të fillojnë të mbledhin rregullisht të dhëna të zbërthyera sipas LGBTI për të krijuar dëshmi të vazhdueshme të nevojshme për të ndërtuar politika dhe programe më përfshirëse. Fundja, politikat e bazuara në dëshmi do të nxjerrin fitime më të mëdha për individët, për ekonomitë dhe për shoqëritë.

Një nga gjetjet e rëndësishme të anketës është se duhet të ketë trajnim për autoritetet, zyrtarët e zbatimit të ligjit dhe punonjësit e kujdesit shëndetësor. Kornizat legjislative në tërë rajonin i sigurojnë mjetet e nevojshme për t’i mbrojtur personat LGBTI nga diskriminimi, nga përjashtimi dhe nga dhuna. Ajo çka po çalon, është zbatimi efektiv i këtyre ligjeve. Kjo bëhet veçanërisht e dukshme, pasi vetëm 17 për qind e viktimave të dhunës ndiheshin mjaft rehat sa për ta paraqitur rastin pranë policisë, dhe nga këto kallëzime u ndërmorën veprime kundër autorëve vetëm në 16 për qind të rasteve më të rënda.

Në Komunikimin më të fundit për Politikën e Zgjerimit të BE-së të Komisionit Evropian,” ... të drejtat themelore kryesisht janë të përfshira në legjislacion në Ballkanin Perëndimor, por kërkohen përpjekje serioze për të siguruar se ato zbatohen plotësisht në praktikë”. Qeveritë, partnerët zhvillimor dhe organizatat e shoqërisë civile për LGBTI duhet të punojnë së bashku në forcimin e zbatimit të ligjeve kombëtare.

Qeveritë në tërë rajonin duhet t’i sensibilizojnë nëpunësit publik, përfshirë mësimdhënësit, punonjësit social, ofruesit e kujdesit shëndetësor dhe zyrtarët e sektorit të drejtësisë, lidhur me diskriminimin e LGBTI dhe t’i trajnojnë ata për t’iu përgjigjur më mirë nevojave specifike të viktimave LGBTI të diskriminimit dhe të dhunës.

“Jeta në margjina: Rezultatet e anketës lidhur me përvojat e personave LGBTI në Evropën Juglindore” ofron të dhëna të mira për politikëbërësit dhe avokuesit për të ndërtuar programe dhe politika më përfshirëse.

Shpresojmë se do ta vazhdojmë punën me klientët tanë dhe me organizatat si ERA - Shoqata për të Drejtat e Barabarta të LGBTI për Ballkanin Perëndimor dhe Turqinë, një partner kyç në hulumtim, për të krijuar ndryshime pozitive dhe për të siguruar se askush nuk mbetet prapa.

/Autorja eshte Drejtoreshë Rajonale e Bankës Botërore për Ballkanin Perëndimor/
 

Kalendari

Ngjarjet e datës 21 maj 2019 - Komisioni Qendror i Zgjedhjeve mban mbledhjen e radhës. (Selia e KQZ-së, ora 9:00)

- Komiteti për Politik dhe Financa i Komunës së Rahovecit mban mbledhjen e pestë të rregullt në të cilen shqyrton Qarkoren e parë buxhetore të Ministrisë së Financave. (Salla e mbledhjeve të Kuvendit të Komunës së Rahovecit, ora 10:00)

- Ministri i Punës dhe Mirëqenies Sociale, Skender Reqica dhe Avokati i Popullit raportojnë para komisionit për të Drejtat e Njeriut, Barazi Gjinore, për Persona të Pagjetur dhe Peticione lidhur me çështjen e statusit të personave të plagosur në Kosovë, para periudhës së luftës. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N 302, ora 10:00)

- Forumi Ekonomik Mbarëkombëtar, në mbështetje të Klubit të Prodhuesve të Kosovës, Dhomës së Tregtisë dhe Industrisë në Tiranë, Odës Ekonomike të Kosovës dhe Bashkimit të Prodhuesve Shqiptarë organizon konferencën “Mundësitë dhe sfidat e marrëdhënieve tregtare Kosovë- Shqipëri”, konferencë kjo e cila do të adresojë problemet dhe barrierat tregtare që prodhuesit e dy të dy vendeve janë duke i hasur. (Hotel Tirana International në Tiranë, ora 10:30)

- “Let’s Do It” organizon aksion për pastrimin e deponisë më të madhe në Rajonin e Pejës, në fshatin Dydesh. (Fshati Dydesh, ora 10:30)

-  Projekti “Mbështetja e Komunikimit të Procesit të Integrimit Evropian”, I financuar nga Zyra e Bashkimit Evropian në Kosovë, në bashkëpunim me Ministrinë e Integrimit Evropian, organizon panel diskutimime temën: Prodhimi vendor dhe tregu i BE-së. (Ndërtesa e Kuvendit Komunal të Kamenicës, ora 10:30)

- Mbahet seancë e veçantë e Kuvendit të Republikës së Kosovës në të cilën do të përkujtohet 20 vjetori i Masakrës në Burgun e Dubravës. (Kuvendi i Kosovës, ora 11:00)

- Ministri i Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor, Fatmir Matoshi do të pres në takim kryetarët e komunave: Prizren, Podujevë, Shtërpc, Obiliq dhe Novobërdë, me të cilët do të nënshkruajë Memorandume të Bashkëpunimit për realizimin e disa projekteve mjedisore të cilat financohen nga Ministria e Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor. (Kabineti i Ministrit Matoshi, ish objekti Rilindja, kati 17, ora 11:00)

- Kryetari i komunës së Istogut, Haki Rugova pret në takim zëvendës ambasadorin bullgar në Kosovë ku do të bëje nënshkrimin e një marrëveshjeje për financimin e një projekti në qerdhën “Gëzimi Ynë” në Istog. (Zyra e krytarit Rugova, ora 11:30)

- Mbahet mbledhja e komisionit për Zhvillim Ekonomik, Infrastrukturë, Tregti, Industri dhe Zhvillim Rajonal në të cilën do të votohet vendimi i Qeverisë me të cilin autorizohet Komisioni Qeveritar për Privatizimin e Ndërmarrjes Publike "Telekomi i Kosovës". (Ndërtesa e Kuvendit, salla N 10, ora 12:00)

- Universiteti “Kadri Zeka” në Gjilan organizon promovimin e katër librave të profesorëve  të Fakultetit të Edukimit ne UKZ: “Poetika e këngës epike historike”  autore Nevrije Bislimi-Ismaili, “As engjëlli, as djall” autor  Merxhan Avdyli, “Kurrikula dhe të menduarit kritik” autor Mensur Neziri dhe libri “Kërkime në leksikun e Pjetër Bogdanit” i autorit Faton Krasniqi. (Salla A34 në Universitetin “Kadri Zeka” në Gjilan, ora 12:00)

- Mbahet mbledhja e komisionit për Legjislacion, Mandate, Imunitete, Rregulloren e Kuvendit dhe mbikëqyrjen e Agjencisë kundër Korrupsionit në të cilën do të shqyrtohet raportit vjetor i Komisionit Qëndror të Zgjedhjeve për vitin 2018, etj. (Ndërtesa e Kuvendit, salla C 203, ora 13:00)

- Kryetari i Komunës së Prizrenit Mytaher Haskuka do të bëjë përurimin e parkut dhe këndit të lojërave për fëmijë. (Prapa Shtëpisë së Bardhë në Prizren, ora 13:00) 

- Mbahet mbledhja e komisionit për Bujqësi, Pylltari, Zhvillim Rural, Mjedis e Planifikim Hapësinor në të cilën do të shqyrtohet Projektligjit për mbrojtjen e ajrit nga ndotja. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N 303, ora 13:00)

- Ministri i Infrastrukturës dhe Transportit Pal Lekaj merrë pjesë në përurimin e urës së fshatit Topanicë, komuna e Kamenicës. (Fshati Topanicë, rruga Crep - Kamenicë, kilometri i parë, ora 15:00)

- Mbahet Akademi përkujtimore në nderim të 20 vjetorit të rënies së dëshmorëve Kemal Thaqi e Ekrem Gudaqi dhe martirëve të rënë më 21 maj të vitit 1999, Hanife Jaha, Selvije Krivanjeva, Hanife Gudaqi, Ramush Jaha, Baki Bela, Ibush Rrushi, Ramadan Dashi, Fahri Mani, Bahrije Elezi, Sevdije Guri, Hamdi Dashi, Brahim Dashi dhe Fitim Gudaqi. (Shtëpia e Kulturës “Xheladin Kurtaj” në Kaçanik 16:00)