03 Korrik 2020

E drejta e lirisë së shprehjes është përshkruar në Konventë

Shkruar nga Ali Hertica

E drejta e lirisë së shprehjes është përshkruar në Konventën e OKB-së (ICCPR) dhe lirinë për të kërkuar çdo lloj informacioni dhe ideve, pavarësisht nga kufijtë, dhe pavarësisht nga forma.

Ligji garanton që qytetarët pa frikën e persekutimit mund të shprehin mendimin e tyre – në intervista dhe tekst të shtypura, vizatimeve dhe këngëve, në radio, televizion dhe internet.

Informacioni mund të mblidhen lirisht në parim dhe të shpërndarë, të tilla si nga shtypi. E drejta është e njohur në shumicën e kushtetutave, duke përfshirë edhe Kosovarët së lirisë së shprehjes dhe informimit.

Në disa vende, ligji kërkon që mendimet e shprehura mund të ndryshojnë në një fe apo ideologji të caktuara. një kufizim i tillë është në kundërshtim me të drejtën ndërkombëtare.

Kufizimet tjera janë megjithatë legjitime, në interes të të drejtave ose reputacionit të të tjerëve, në interes të sigurisë kombëtare, ose për të mbrojtur rendin publik, shëndetin ose moralin.

Nxitja për të diskriminimit dhe dhunës racore, dhe shprehja e fjalës së urrejtjes (gjuhën e urrejtjes) janë të ndaluara në bazë të Konventës Kundër Diskriminimit Racial.

Në Konventën e OKB-së (ICCPR), nenit 19, i cili garanton lirinë “e mendimit pa ndërhyrje mendimeve , e ndjekur nga nenin 20 i cili imponon kufizime” propaganda e luftës është e ndaluar, si dhe nxitje nacionaliste, urrejtjen racore ose fetare që përbën nxitje për diskriminim, armiqësi ose dhunë. Raportuesi special i OKB-së për lirinë e shprehjes.

Amnesty është e angazhuar për ata që janë përndjekur për shkak se ata e përdorin të drejtën e tyre për lirinë e shprehjes, brenda kufijve të së drejtës ndërkombëtare. Amnesty International gjithashtu fushatë kundër diskriminimit.

“Liria e shprehjes” kurrë nuk duhet të jetë një justifikim për të bërë deklarata qëllimisht urrejtje rreth njerëzve ose grupeve.  Censura është e para që ndalojnë mendimet e caktuara të shprehura ose informatat specifike .

Në parim, një gjykatë mund të vendosë vetëm më pas te këtë të gjitha shkeljet ligjore.. Gjykata nuk mund të ndalojë askënd për të shprehur një opinion ose shpërndarjen e informacionit siq e kemi rastin në Kosovë me pergjimet ,,PRONTO.

Gjyqtari mund të vendosë që shprehja ose shpërndarja një lajmi ishte e pa, ligjshme apo e paligjshme. Gjykata mund të shqiptojë një shembull të shkëlqyer për këtë aktë dhe për të krijuar një gjobë për çdo herë tjetër që ajo ndodh.

Në raste të veçanta, kur një gjyqtar para zbulimin ndalojnë informacion. Për shembull, në qoftë se ajo duket se kërcënojnë për t’u zbuluar sekretet ushtarake në media.

Nga ana tjetër, nëse praktikat zbulimi i sekreteve ushtarake mund të justifikohet ku janë qartazi në kundërshtim me të drejtat e njeriut.

Ligji bën dallimin midis shpifjes, shpifjet (i cili qëllimisht është e dënueshme në një formë duke thënë gënjeshtra) dhe “të zakonshëm” në vepër.

Gjuha e urrejtjes ose mbjellje urrejtje (gjuha e urrejtjes) është përcaktimi i deklaratave dhe shprehjeve që kanë një synim të qartë për të diskriminojë kundër një grupi të caktuar apo për të thirrur për akte të dhunës ndaj grupeve të tilla. Kjo nuk është e lehtë për të përcaktuar se çfarë është apo nuk është gjuha e urrejtjes .

Blasfemi (blasfemia) është ende e ndaluar me ligj në shumë vende, por praktika ndryshon në masë të madhe dhe trend global është një prej eliminimit. Në Evrop blasfemi ofenduese ‘nuk është më një vepër penale që nga viti 2014 Legjislacioni

Privatsia mbrohet vetëm duke bërë argumentet në lidhje me jetën private të të tjerëve. Gjyqtari duhet të vlerësojë nëse ka shërbyer një qëllimi social me një zbulesë. Zbatohet në përgjithësi: si figurë “më shumë publik”, aq më shumë e lejuar.

Ajo mund të jetë me interes shoqëror të zbulojë në lidhje me jetën private të një ministri apo një njeri i famshëm.

Një person i tillë mund të gjithmonë merr hapa në gjykatë. Gjykatësi veçanërisht i mbron ata të cilët nuk kanë funksione publike apo personalitet publik të zgjedhur.

Një tregtar kishte një pamje të rastit të tij larg nga një grua që kishte vjedhur diçka; një stacion TV nuk mund të transmetojnë pa lejen kapur imazhe të një takimi të këshillit. sepse “edhe njerëzit në funksione publike kan  të drejtë për mbrojtjen e privatësisë së tyre.”

Qytetarët mund të zbulojë informacionin e nevojshëm për të apeluar në gjykata. Arsyet për të lejuar zbulimin e dokumenteve publike të mos përfshijë sekretit ushtarak, privatësinë dhe mbrojtjen e rendit publik.

Liria akademike jep të drejtë që lirisht për të kryer kërkime shkencore dhe për të shpërndarë rezultatet.

Kjo e drejtë është duke u kërcënuar nga censura në botimet dhe përhapjen e shpërndarjes njohurive nëpërmjet internetit, duke kërcënuar dhe ndalimin e akademikëve dhe studentëve, si dhe mbylljen e shkollave dhe universitetev.

Kalendari

Ngjarjet e datës 3 Korrik 2020

- Kryeministri i Republikës së Kosovës, Avdullah Hoti, viziton Republikën e Shqipërisë ku do të zhvillojë takim me kryeministrin Edi Rama. (Pallati i Brigadave në Tiranë, ora 10:00)

- Ministri  i Arsimit dhe Shkencës, Ramë Likaj, viziton Komunën e Deçanit, ku pritet në takim nga kryetari Bashkim Ramosaj. (Salla e Asamblesë Komunale, Deçan, ora 10:00)

- Ambasadori hungarez në Kosovë, Laszlo Markusz, viziton Komunën e Gjakovës. (Ndërtesa e Komunës, ora 10:45)

- Lëvizja FOL organizon konferencë për media, me ç’rast do të publikoj raportin “Pagesat e Vendimeve Gjyqësore nga Komunat - Vitet 2017, 2018, 2019”. (Zyret e Lëvizjes FOL, ora 11:00)

- Kryeministri i Kosovës, Avdullah Hoti dhe Kryeministrit të Shqipërisë, Edi Rama mbajnë konferencë e përbashkët për shtyp. (Pallati i Brigadave në Tiranë, ora 11:15)

- Hapet ekspozita “Ditarët e Depresionit” e realizuar nga Ferdi Limani. (Shtëpia e Evropës në Prishtinë, ora 12:00)

- Banorët e lagjes ”Qendra” protestojnë, të pakënaqur me shërbimet komunale. (Rr.“Rexhep Luci”, ora 12:00)

- Lëvizja Vetëvendosje! mban konferencë për media në të cilën flasin deputetët Arbërie Nagavci dhe Hajrulla Çeku. (Oborri i Kuvendit të Kosovës, ora 13:00)

- Kryeministri i Republikës së Kosovës, Avdullah Hoti takohet me Presidentin e Republikës së Shqipërisë, Ilir Meta. (Presidenca e Shqipërisë, ora 13:10)

- Kryeministri i Republikës së Kosovës, Avdullah Hoti takohet me Kryetarin e Kuvendit të Shqipërisë, Gramoz Ruçi. (Zyra e Kryetarit të Kuvendit, ora 14:00) 

- Komisioni Qendror i Zgjedhjeve mban mbledhjen e radhës. (Selia e KQZ-së, ora 14:00)

- Kryeministri i Republikës së Kosovës, Avdullah Hoti takohet me Kryetarin e Bashkisë së Tiranës, Erion Veliaj. (Zyra e Kryetarit të Bashkisë, ora 14:45)
 
- Kryeministri i Republikës së Kosovës, Avdullah Hoti takohet me Kryetarin e Partisë Demokratike, Lulzim Basha. (Zyra e Kryetarit të PD-së, ora 15:30)