18 Shtator 2019

Dy dekada nga Masakra e Belegut

Shkruar nga Endrit Binakaj

Teksa intervistoja të mbijetuarit e Masakrës së Belegut, trupin ma kaplonte një ndjenjë drithëruese, frymëmarrja më ndalej në gjysmë, e sytë mbeteshin të palëvizshëm.

Ngurtësia e shikimit përfundonte me fundin e rrëfimit nga dëshmitarët e Masakrës së Belegut, që kishte ndodhur më 28 dhe 29 mars 1999.

Me fjalët e dëshmitarëve zhytesha thellë në skenën tronditëse që kisha përjetuar si fëmijë, ku aktorët e këtij teatri krimesh famëkëqija ishin forcat serbe, një bishë e përbindshme, e armatosur rëndë, e që luante në mënyrën më çnjerëzore me viktimën e lënë në mëshirën e fatit, me qenien shqiptare, e cila, sipas tyre, duhej medoemos të shfarosej e tëra, për të vetmen arsye pse kishte lindur e tillë dhe jetonte në truallin autokton, të trashëguar nga paraardhësit tani e mijëra vite më parë.

Të duket e çuditshme: luftëra, mbase, ka pasur gjatë gjithë historisë së njerëzimit me ritin e luftës për vrasje, grabitje, djegie; por lufta e fundit e ushtrisë çetnike serbe gjatë viteve 1998-1999 në Kosovë ishte më shumë se kaq, ishte terror sistematik mbi popullsinë civile, gjenocid e përdhosje e dinjitetit njerëzor.

Si mund të justifikohet vrasja dhe masakrimi i një foshnje të sapolindur në djep, apo i një loke shqiptare së veçse kishte lindur e rritur djelmosha që t’i dalin zot këtij vendi, duhej pushkatuar.

Çfarë ka të bëjë kjo me luftën?

Natyrisht, që nuk ka të bëjë aspak me një luftë të forcave proporcionale. Gjenocidi serb përfshinte vetëm tmerrin, masakrën, vrasjen e civilëve të pambrojtur dhe përdhosjen e dinjitetit njerëzor, që bota perëndimore i kishte ndaluar që para disa dekadave dhe i sanksiononte me dënime të ashpra veprimet e tilla.

Mirëpo, paradoksal është fakti se të gjitha këto llahtari tmerri, po ndodhnin pikërisht në mes të kontinentit të vjetër, Evropës, aq më i rëndë fakti ishte se po ngjanin në pragun e fillimit të Mijëvjeçarit të Dytë të ekzistimit të qenies së civilizuar njerëzore.

Kosova, e mbetur historikisht nën thundrën e armikut, gjatë viteve 1998-1999 përjetoi tmerrin më të madh që nga Lufta e Dytë Botërore, ku ndodhën masakra e terrori i nazi-fashistëve ndaj hebrenjve të ngujuar në kampet e njohura të përqendrimit.

Një Auschwic i ri po ribëhej në një territor më të vogël, diku në pjesën perëndimore të Ballkanit të trazuar nga luftërat shekullore që e shoqëruan përgjatë historisë.

Fshati Beleg në truallin ku jam lindur, e kishte fatin e njëjtë ogurzi të Kosovës: të përjetonte episodin më të kobshëm të ekzistimit të tij shekullor.

Çfarë kishte ndodhur me të vërtetë në ditët dhe netët e 28 dhe 29 marsit 1999 në Beleg?

Pas disfatës së rëndë që kishte pësuar ushtria barbare serbe tek Ura e Pozharit, në Betejën e Pozharit, të datës 28 mars nga pjesëtarët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, forca të shumta policore, ushtarake dhe paramilitare serbe, në shenjë hakmarrjeje, u kishin vërsulur me një ofensivë të egër vrasëse ndaj popullatës civile, të pambrojtur, në fshatrat Irzniq dhe Beleg.

Më 28 mars, në fshatin Irzniq, bishat serbe vranë 7 persona, në mesin e tyre edhe një nënë.  Ndërsa më 29 mars të vitit 1999 në fshatin Beleg, forcat e mëdha paramilitare serbe kishin filluar të shkatërronin dhe digjnin çdo gjë.

Me këto nuk u ngop bisha serbe, para syve të familjarëve forcat çetnike serbosllave pushkatuan prof. Nezir Vishajn, Naim Vishajn dhe Daut Aliçkajn. Ishte e njëjta ditë ogurzezë për fshatin tim të lindjes.

Përjetimet e kujtimet e mia dhe të të mbijetuarve tjerë nga kjo ditë mortje, kanë për të jetuar gjatë në memorien time, aq gjatë sa do më frymojnë mushkëritë në ajrin e Kosovës së lirë, cila kullon ende gjak nga plagët që nuk shërohen lehtë.

Këto kujtime mëtoj të mos harrohen kurrë as nga pasardhësit që do të vijnë, së paku do t’i kenë disa rreshta për atë çfarë kishte ngjarë në Kosovë e sidomos në Beleg në vitin 1999.

Mbase, siç na mëson përvoja historike, gjërat që harrohen, kanë gjasë që të përsëriten e ne nuk guxojmë me asnjë kusht të na ndodhë kjo.

Së bashku më rrëfimtarët e mbijetuar të kësaj masakre, unë jam bashkudhëtar i asaj vuajtjeje e tmerri, ndonëse fëmijë.

Gjenocidi i bishës karpatiane nuk njihte kategorizime të tilla, vdekja të trokiste në çdo hap e në çdo çast.

Në fshatin Beleg, më datë 29 mars 1999, mbetën të vrarë 46 civilë shqiptarë të pambrojtur.

Në mesin e tyre kishte edhe adoleshent, si Faton Vishaj, i cili ende nuk i kishte mbushur 16 pranvera, e deri tek pleqtë në moshë shumë të shtyrë.

Plagët e marra nga lufta e vitit 1999, Belegun e godasin fort edhe pas  dy dekadave të Masakrës.

Përpos disa personave që janë identifikuar nga kjo ngjarje makabre, pjesa dërmuese e të rënëve në Masakrën e Belegut mbesin ende të zhdukur.

Drejtësia Ndërkombëtare po hesht në zbardhjen e autorëve të veprave gjenocide në luftën e fundit në Kosovë.

Po hesht sidomos për Masakrën e Belegut. Edhe pse te mbijetuarit e saj, madje disa herë kanë dëshmuar në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë në Hagë, prapë se prapë, jo vetëm që nuk ka ndonjë lëvizje konkrete në dënimin e kryerësve të krimit, por shqetësues mbetet fakti se ende, pas 20 viteve, nuk dihet për fatin e shumicës dërmuese të të rënëve në këtë masakër.

Rrëfimi im në dy librat e botuara, synon të japë një pamje a hartë autentike të Masakrës së ndodhur në të Hënën e Zezë të 29 marsit 1999.

Është përpjekje modeste e një të mbijetuari që në atë kohë sapo kishte mbushur nëntë pranvera.

*Është i mbijetuar i Masakrës së Belegut, autor i dy librave për Masakrën.

Të rënët në Masakrën e Belegut

Në masakrën e Belegut janë vrarë 46 civilë shqiptarë. Deri më tani, kur kanë kaluar plotë dy dekada nga momenti i këtij akti barbar i kryer nga forcat paramilitare serbe, janë të identifikuar këta persona:

SHAQË (Curr) BINAKAJ
HYSNI (Curr) BINAKAJ
NEZIR (Ibish)VISHAJ
NAIM (Daut) VISHAJ
DAUT (Murat) ALIÇKAJ
GËZIM (Selmon) VISHAJ
JETMIR (Arif) MAZREKAJ
QAZIM (Osë) HULAJ
SADRI (Adem) ZUKAJ
SHEFQET (Curr) BELEGU
SHABAN (Haxhi) KADRIAJ
ALI (Haxhi) KADRIAJ

Ndërsa, shumica e të rënëve në këtë masakër ende nuk janë gjetur. Dhe, ende nuk dihet se KU JANË:

ZYMER (Miftar) BINAKAJ
BRAHIM (Adem) ZUKAJ)
HAMID (Dervish) ZUKAJ
REXHEP (Lum) NEZIRAJ
FATON (Hasan) VISHAJ
FATMIR (Halil) VISHAJ
RAMË (Shaban) KILAJ
SADRI (Hajdar) VISHAJ
MUJË (Isuf) VISHAJ
MALË (Isuf) VISHAJ
ZENEL (Ukë) VISHAJ
HAZIR (Himë) ZUKAJ
SHABAN (Ramë) NITAJ
NEKË (Halil) BINAKAJ
HAJDAR (Hamëz) MAZREKAJ
ALI (Avdyl) MAZREKAJ
BASHKIM (Lush) HADERGJONAJ
AFRIM (Lush) HADERGJONAJ
XHEVDET (Bajram) HADERGJONAJ
MUHAMET (Bajram) HADERGJONAJ
MEHMET (Halil) TOLAJ
XHEVAT (Ukë) TOLAJ
MISIN (Hajdin) TOLAJ
ARIF (Haxhi) MAZREKAJ
ISA (Tahir) TOLAJ
SAHIT (Bekë) MAZREKAJ
Hasan (Sahit) MAZREKAJ
Sundim (Sahit) MAZREKAJ
Naim (Hysen) TOLAJ
Ragip (Osmon) MORINA
Beqir (Idriz) DERVISHAJ
Tafë (Bekë) DINAJ
Smajl (Ramë) UKËHAXHAJ
Haxhi (Shaban) KADRIAJ

 

Kalendari

Ngjarjet e datës 18 shtator 2019

- Kryetari i Lëvizjes Vetëvendosje Albin Kurti viziton Xhaminë e Çarshisë në Prishtinë. (Xhamia e Çarshisë në Prishtinë, ora 9:10)

- Koordinatori Nacional për Kulturë, Rini dhe Sport në Qeverinë e Republikës së Kosovës, Rexhep Hoti, do të vizitojë Komunën e Kaçanikut ku do të takoj kryetarin e kësaj komune, Besim Ilazin, për të diskutuar rreth përgaditjes së Garës Nacionale të Sportit. (Objekti i komunës, ora 9:30)

- Specialistët stomatologë të papunë do të protestojnë para Ministrisë së Shëndetësisë. (Para Ministrisë së Shëndetësisë, ora 10:00)

- Instituti Demokratik i Kosovës organizon tryezën e diskutimit ndërmjet qytetarëve dhe kandidatëve për deputetë nga subjektet politike lidhur me temën “Qasja e subjekteve politike rreth çështjes së gjinekologut në nivel komunal”. (Hotel Sirius, ora 10:00)

- Kryetari i Lëvizjes Vetëvendosje Albin Kurti viziton Kalanë e Artanës. (Kalaja e Artanës, ora 10:30)

- Ministri në detyrë i Inovacionit dhe Ndërmarrësisë, Muzafer Shala, mbanë konferencë për media, ku do të lansojë Fondin për Mbështetjen e Ndërmarrjeve Mikro të Vogla dhe të Mesme në vlerë prej 4 milionë euro. (ndërtesa e Ministrisë së Punëve të Jashtme, kati i 3-të,  përballë New Born-it, ora 10:30)

- Oda e Afarzimit të Kosovës në bashkëpunim me Dhomën e Tregtisë në Tiranë dhe Odën Ekonomike të Maqedonisë Veri-Perëndimore organizojnë ngjarjen “Regional B2B Event”. (Holiday Inn në Shkup, 11:00)

- Ministri i Kulturës, Rinisë dhe Sportit, Kujtim Gashi, mirëpret fituesit e medaljeve të Taekwandos. (Kabineti i Ministrit në MKRS, ora 11:00)

- Lëvizja FOL organizon diskutimin e tretë në kuadër të Forumit FOL Hapur me kandidatët për Kryeministër ku i ftuari i radhës do të jetë Nenad Rašić, Kandidat për Kryeministër nga koalicioni Slloboda. (Zyrat e Lëvizjes FOL, ora 11:00)

- Kryetari i Komunës së Gjianit, Lutfi Haziri, nënshkruan kontratat me tetë përfituesit e nën-granteve, në kuadër të projektit "Te rinjtë në Agrobiznes- Regjioni Ekonomik Lindje". (Zyra e Kryetarit Haziri, ora 11:00)

- Punëtorët teknik te qendrës studentore do të protestojnë para drejtorisë së qendrës studentore. (Para drejtorisë së qendrës studentore, ora 11:00)

- Kryetari i Lëvizjes Vetëvendosje Albin Kurti viziton Ulpianën. (Ulpianë, ora 11:40)

- Komuna e Prishtinës në bashkëpunim me Zyren e Bashkimint Evropian në Kosovë organizon promovimi i shtegut për çiklistë, si fazë testuese. (Rruga Zagrebi në Prishtinë, ora 12:00)

- Kryetari i Lëvizjes Vetëvendosje Albin Kurti viziton Janjevën. (Janjevë, ora 12:20)

- Komuna e Prishtinës në bashkëpunim me Zyren e Bashkimint Evropian në Kosovë organizon tryezë diskutimi “Ecja, çiklizmi dhe transporti urban”. (Kolegji Tempulli, rr. Eduard Lir 156, ora 14:00)

- Fondacioni i Kosovës për Shoqëri të Hapur bën promovimin e publikimeve dhe organizon panel diskutimin “ Njohja e Kosovës bashkëkohore”. (Swiss Diamond Hotel, ora 14:00)

- Komisioni Qendror i Zgjedhjeve mban mbledhjen e radhës. (Ndërtesa e KQZ-së, ora 15:30)

- Iniciativa për Histori Gojore organizon lansimin e aplikacionit mobil Prishtina Ecë. (Kafe—librarinë dit’ e nat’, ora 17:00)

- Kandidati i PDK-së për Kryeministër të ardhshëm të Kosovës, Kadri Veseli, merr pjesë në takimin e organizuar nga Gruaja Demokratike. (Hotel Venus, Magjistralja Prishtinë-Lipjan, ora 17:00)

- Lëvizja Vetëvendosje! shpalos prioritetet qeverisëse. (Atelja e Sallës së Kuqe, ora 17:00)

- Federata e Piingpongut e Kosoves, organizon ndeshjet e ligës së parë, e ndeshja derbi pritet të jetë ajo ndërmjet Shkollës dhe Hasan Prishtinës. (Prishtinë, ora 18:00)

- Kryetari i Lëvizjes Vetëvendosje Albin Kurti mban tubim më banorë të fshatit Rufc. (Rufc, ora 19:30)

- Kryetari i Lëvizjes Vetëvendosje Albin Kurti mban tubim më banor në fshatin Gadime. (Gadime, ora 21:00)