18 Nëntor 2019

Vihët në diskutim e ardhmja e “energjisë së gjelbër”

SHBA, 15 korrik - Rrjedhja katastrofike e naftës në Gjirin e Meksikës ka sjellë intensifikimin e përpjekjeve për karburante të tjera fosile në mbështetje të energjisë së pastër, të rinovueshme, për furnizimin me energji elektrike dhe për transport. 

Edhe kompanitë e mëdha të naftës kanë përfshirë turbinat me erë dhe panelet diellore në nismat e tyre për energjinë e gjelbër.  Por eksperti i energjisë, Robert Brajs, argumenton se energjia e nevojshme për të ardhmen e afërt nuk do të sigurohet nga era apo dielli.  

Robert Brajs siguron një të tretën e energjisë elektrike që i duhet familjes së tij në Austin të Teksasit nga panelet diellore, të instaluara në çatinë e shtëpisë së tij.  Por ai nuk e shikon energjinë diellore si një variant për plotësimin e kërkesave për energji.

"Duhet të jemi realistë për atë që mund të bëhet me energjinë diellore.  Ajo është e përkohëshme dhe relativisht e shtrenjtë krahasuar me format e zakonëshme të energjisë elektrike”.

Në librin e tij të ri "Power Hungry", “Uria për energji”,  Brajs shqyrton me imtësi nevojat për energji, duke shfrytëzuar të dhënat ekzistuese statistikore, ligjet bazë të fizikës dhe matematikës për të shpjeguar se energjia e erës dhe ajo diellore, kaq shumë të mbështetura, janë të shtrenjta dhe inefiçiente.

Për shembull, ai krahason atë që e quan “densitet të energjisë” së turbinave me erë me gazin natyror, bazuar në sipërfaqen tokësore për të cilën ato kanë nevojë.

"Densiteti i turbinës me erë është rreth 1 – 1.2 vat për metër katror.  Ndërsa ai i gazit natyror është 28 vat për metër katror, pra kemi të bëjmë me një efiçencë 20 herë më të madhe”.

Një temë e përherëshme debatesh për energjinë në Shtetet e Bashkuara është mbështetja në naftën e eksportuar.  Por në librin "Power Hungry",  Brajs vë në dukje se turbinat e erës mbështeten në elementë të rallë si neodymiumi i magneteve që prodhojnë elektricitet dhe thekson se rreth 95 përqind e rezervave të këtyre elementeve të ralla të tokës gjenden në Kinë.

Në takimet për energjinë në Shtetet e Bashkuara, ku ftohet të flasë, Robert Brajs shprehet për një trajtim realist të çështjes së energjisë, duke vënë në dukje se çdo alternativë ndaj karburantit fosil duhet të jetë e barabartë me energjinë që do të prodhonin 23 Arabi Saudite.

"Retorika rreth asaj që duhet të zëvendësojmë është krejtësisht e shkëputur nga realiteti.  Kryesorja është sfida që njerësit e harrojnë ose u intereson ta harrojnë shpejt”.

Brajs thotë se gazi natyror është më i liri, më i pastri dhe rezervat e tij në Shtetet e Bashkuara janë të mëdha, por për të ardhmen varianti më premtues është ai i energjisë bërthamore. Robert Brajs shpreson se kërkimet do të rezultojnë në burime të reja energjie  për një të ardhme të largët.  Por sfida aktuale për këto që merret me politikat e energjisë për momentin është t’i shikojë drejt faktet dhe mbi të gjitha të bëjë llogaritë arithmetike.

Kalendari

Ngjarjet e datës 18 nëntor 2019

- Oda Ekonomike e Kosovës do të mbajë konferencë për media në të cilën do të prezentojë hulumtimin rreth opinionit të bizneseve për marrëveshjen Kosovë-Serbi. (Objekti i Odës Ekonomike të Kosovës, ora 9:00)

- Organizata për Demokraci, Anti-korrupsion dhe Dinjitet, ÇOHU! me përkrahjen e Ambasadës së Mbretërisë së Holandës përmes Programit Matra organizon tryezë në të cilën do të publikohet raporti me titull Qasja në Drejtësi. (Hotel Sirius, ora 10:00)

- Qendra e Inovacionit të Kosovës dhe Oda Ekonomike Amerikane në Kosovë organizojnë ceremoninë e hapjes së Javës Globale të Ndërmarrësisë 2019 në Kosovë. (Menza "Ramiz Sadiku" në Prishtinë, ora 10:00)

- Grupi Tematik për të Drejtat e Fëmijëve në Shëndetësi në kuadër të Koalicionit te OJQ-ve për Mbrojtjen e Fëmijëve organizon konferencën për media në te cilën do të prezantojë një dokumet me të dhëna dhe rekomandime për mbrojtjen e ambientit në Kosovë. (Qendra e Resurseve për OSHC, Forumi për Iniciativa Qytetare në Lagjen Pejton, ora 10:00) 

- Instituti i Kosovës për Drejtësi me përkrahje të Departamentit të Shtetit Amerikan - Byrosë së Narkotikëve Ndërkombëtar dhe Çështjeve të Zbatimit të Ligjit dhe NED-it do të organizojë tryezë me titull “Pandëshkueshmëria e korrupsionit”. (Hotel Sirius, ora 10:00)

- Instituti Kërkimor për Çështje Evropiane dhe të Zhvillimit organizon prezantimin e studimit per Çështjen e Kompleksit të Trepçës dhe Çështjen e Reparacioneve për Krimet e Luftës të kryera në Kosovë në Kontekstin e ‘Finales së Madhe’ eventuale ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. (Hotel Swiss Diamond, ora 10:00)

- Komuna e Prizrenit në bashkëpunim me PPSE Swisscontact dhe SHB Sharri përuron shtegun turistik të ri Via Ferrata "Panorama". (Gryka e Lumbardhit, 4.5 km nga qendra e qytetit, ora 11:00 - transporti i organizuar nga Komuna e Prizrenit, nisja nga Shtëpia e Bardhë, ora 10:30)

- Në kuadër të aktivitet kulturor kushtuar "Ditet e Alfabetit", promovohet botimi 'Levizja Protestante te shqiptaret 1818-1908" te autorit prof. dr. David Hosaflook. (Biblioteka Kombetare "Pjeter Bogdani", ora 10:30)

- Muzeu Kombëtar i Kosovës hap ekspozitën “Bienalen e Akuarelit Edicioni i 2-të” e cila sjellë vepra arti të artisëve nga 70 vende të botës me rreth 380 piktura. (Muzeu Kombëtar, ora 19:00)