26 Shtator 2017

Teknika të reja bujqësore ulin ndotjen

Ohajo, 14 gusht - Liqeni Erie, më i vogli mes pesë Liqeneve të Mëdha të Amerikës së Veriut furnizon me ujë të pijshëm rreth 11 milionë banorë të Ohajos, Miçiganit dhe provincës jugore të Kanadasë, Ontario.

Gjithsesi nga mesi i viteve 1990, ndotja në këtë liqen ka qenë në rritje, si nga mbetjet industriale ashtu edhe nga rrjedhjet kimike bujqësore. 

Zërit i Amerikës, Erika Celeste njofton për disa nga masat që po merren  për ta zmbrapsur këtë prirje dhe për të mbrojtur një burim jetik të ujit të pijshëm.
 
Ka pasur raste kur ndotja e liqenit Erie ka qenë aq e madhe saqë zona të mëdha të liqenit janë mbuluar me një shtresë të trashë të gjelbër.  Shkencëtarët thonë se fosfori dhe nitrati i tepërt në ujë, që veprojnë si plehra kimike krijojnë lulëzimin e algave të Liqenit Erie.

Për të zbuluar se nga vijnë këto substanca, Departamenti i Burimeve Natyrore të Ohajos ka studiuar të dhënat e rrjetit të 14 stacioneve të kontrollit të cilësisë së ujit përgjatë lumenjve që derdhen në shtratin e liqenit Erie.  

 Një pjesë e ujit nga një rrëke e vogël kalon në një tub betoni dhe përmes tij në stacionin ku bëhet analiza e ujit.

“Çdo ditë ne marrim nga një kampion gjatë gjithë vitit, gjë që na bën të mundur të zbulojmë përbërjen kimike”.
 
Dave Baker, i Universitetit Heidelberg të Ohajos mbikqyr stacionet për Departamentin e Burimeve Natyrore. Agjencia amerikane e Mbrojtjes së Mjedisit u kërkon burimeve të ndotjes si fabrikat që të mbajnë nën kontroll dhe të njoftojnë për derdhjet e tyre.  Kështuqë zoti Baker po përpiqet të identifikojë burime të tjera të ndotjes.

“Nëse ka problem në Liqenin Erie, ne duam të dimë se nga vijnë dhe të sigurohemi që po marrim masat për të ndrequr problemin aty ku duhet. Stacione si ky na ndihmojnë ta kryejmë këtë detyrë”.

Në këtë rast, burimi kryesor i ndotjes është plehu kimik që vjen nga toka bujqësore gjatë shirave të dendur. Meqënëse bujqit besojnë se plehrat kimike janë të rendësishme për të pasur të korra të bollshme, ata nuk duan të heqin dorë nga përdorimi i tyre.

Por shërbimi i Ruajtjes së Burimeve Natyrore të Departamentit të Bujqësisë nuk po u kërkon atyre të heqin dorë nga kimikatet por t’i përdorin në sasi më të pakta në mënyrë që ato të mos kullojnë kur bie shi.  Një mënyrë që kjo të realizohet është që të mos shkriftohet toka.
 
Kur toka goditet vazhdimisht nga rrotat e traktorit dhe pastaj shkriftohet me shat, e shpërbën dhe prish përbërjen natyrale të tokës, duke e bërë të forte dhe kompakte. Për këtë arsye uji, ose plehu kimik nuk depërton dot dhe rrëshqet në vijat e ujit dhe më pas në Liqenin Erie.
 
Frank Gibbs, një specialist i tokës në Departmentin e Bujqësisë shpjegon se në fushat ku kjo praktikë nuk ndiqet dhe bujqit punojnë gjithmonë në të njëjtin brez toke me makineri. Në këtë mënyrë vetëm segmentet ku nuk janë bimët bëhen kompakte.  

“Ne po gjejmë mënyra të zgjuara për të punuar token. Makineritë e rënda nuk janë përgjigjia. Ato vetëm lëshojnë gaz në ajër”.

Kjo metodë sjell depërtim më të mire, më pak rrjedhje, më pak gërryerje dhe pakësim të përmbytjeve.

“Ka të bëjë me cilësinë e ujit dhe menaxhimin e ujit.”

Ndërsa disa bujq si Allen Dean, e kanë pranuar këtë metodë, disa të tjerë janë më të përmbajtur sepse këtyre terreneve mund t’u duhen deri në pesë vjet për të qenë np gjendje të thithin dhe mbajnë ujin. Dhe shumë prej tyre nuk i kanë pajisjet e duhura.

Një tjetër teknikë për frenimin e ndotjes kimike të lumit Erie është mbjellja për mbrojtje. Pas korrjes, bujqit mbjellin një bimë tjetër që rritet shpejt për të pakësuar gërryerjen e tokës. Bimën ndihmojnë në ajrosjen e tokës, duke e ndihmuar atë të thithë më shumë ujë dhe elementë ushqyes.
 
Zoti Dean thotë se i vjen keq që disa nga fqinjët e tij nuk i përdorin këto metoda por thotë se programet e qeverisë po i inkurajojnë ata që ta bëjnë një gjë të tillë.  

Programi për Nxitjen e Mbrojtjes së Mjedist i Departamentit të Bujqësisë ka dhënë rreth 1.2 milionë dollarë fonde për fermerët e Ohajos për t’i ndihmuar të mbjellin mbi 10 mijë hektarë të korra mbrojtëse. 

Po ashtu po zhvillohen edhe makineri të reja që t’u japin mundësi bujqve për të mbjellë bimë mbrojtëse mes radhëve të të korrave të pjekura.
 
Duke përmirësuar kushtet e tokës dhe duke pakësuar kimikatet, bujqit e Ohajos jo vetëm ndihmojnë veten, por edhe pakësojnë rrezikun e ndotjes së ndotjes së ujit të pastër në rajon duke përmirësuar cilësinë e ujit që derdhet në liqenin Erie. 

Kalendari

Ngjarjet e datës 26 Shtator 2017

- Shoqata e pemëve “Pema” nga Kovraga me përkrahjen e programit AGRO të USAID-it organizon tryezën e rrumbullakët me temë “Prodhimtaria e mollës në Kosovë - gjendja aktuale, perspektiva dhe sfidat”. (Fshati Kovragë i Istogut, vendi ku është organizuar zakonisht “Dita e Mollës”, ora 10:30)

- Ministria e Drejtësisë organizon konferencë për media, në të cilën do të marrin pjesë, Ministri i Drejtësisë, Abelard Tahiri dhe Kryeprokurori i Shtetit, Aleksandër Lumezi. (Ndërtesa e Ministrisë e Drejtësisë, ora 11:30)

- Ambasadori I ShBA-ve Greg Delawie do të flas në ceremonin e lansimit të Trekandit, kompania e parë e financuar dhe mbështetur  nga Gjirafa Lab. (Sheshi 21, ora 17:15)

- Muzeu i Kosovës, në kuadër të Ditëve të Trashëgimisë Evropiane me moton Ditët e Hapura hap ekspozitën me fotografi nga autori nga Turqia, Erhan Bayladi. (Muzeu i Kosovës, ora 19:00)

- Shfaqjet performanca teatrale “Copë Copë”. (Teatri i Qytetit “Adriana Abdullahu” në komunën e Ferizajit, ora 20:00)

 

Ngjarjet e fushatës zgjedhore


- Kandidati i Lidhjes Demokratike të Kosovës për kryetar të Prishtinës, Arban Abrashi, takohet me përfaqësueset e shoqatave te grave, i pranishëm do të jetë kryetari i LDK-së, Akademik Isa Mustafa. (Hotel Sirius, ora 11:00)

- Kandidati i AKR-së për kryetar të Prishtinës, Selim Pacolli, mban konferencën për medie për të diskutuar problemet dhe brengat e qytetarëve të Prishtinës. (Sheshi Skënderbeu, pranë ndërtesës së Qeverisë, ora 11:00)

- Kandidatit për kryetar të Prishtinës nga Partia Demokratike e Kosovës, Lirak Çelajt promovon Platformën zgjedhore. (Hotel "Sirius, ora 13:00)

- Dega e NISMA për Kosovën në Klinë do të bëj hapjen e fushatës elektorale për zgjedhjet lokale. (Shtëpia e kulturës “Jehona e Dukagjinit” në Klinë, ora 13:00)

- Kryetari i Komunës së Prishtinës, Shpend Ahmeti, mban sot konferencë për media lidhur me projektet që do të realizohen gjatë mandatit të dytë. (Zyra e Lëvizjes Vetëvendosje! në lagjen Arbëria, ora 14:00)
 
- Dega e NISMA për Kosovën në Istog do të bëj hapjen e fushatës elektorale për zgjedhjet lokale. (Restaurant Freskia në Istog, ora 15:00)

- Kandidatit për kryetar të Prishtinës nga Partia Demokratike e Kosovës, Lirak Çelaj bashkëbisedon dhe takohet me qytetarët "dorë më dorë". (Xhamia e Llapit, ora 15:00)

- Partia Demokratike e Kosovës dhe kandidati për kryetar të Podujevës, Hajredin Hyseni, do të takohen me qytetarë në qendër të Podujevës. (Podujevë, ora 15:00)

- Partia Demokratike e Kosovës dhe kandidati për kryetar për Podujevës, Hajredin Hyseni, do ta vizitojnë Fabrikën e Tekstilit “SSprint” në fshatin Letanc. (Letanc, ora 16:30)

- Lëvizja Vetëvendosje do të mbajë tubimin zgjedhor në qytetin e Vitisë, marrin pjesë kryetari Visar Ymeri, deputeti Albin Kurti, deputetja Shqipe Pantina dhe kandidati për kryetar të Vitisë, Salih Salihu. (Restaurant Lindi në Viti, ora 17:00)

- Dega e NISMA për Kosovën në Pejë do të bëj hapjen e fushatës zgjedhore. (Restaurant Universi në Pejë, ora 17:30)

- Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës mban tubim zgjedhor në Pejë, merr pjesë edhe Kryeministri dhe Kryetar i AAK-së Ramush Haradinaj. (Hotel Dukagjini, ora 18:00)

- Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës mban takim me fermerë të Pejës, merr pjesë Kryeministri dhe Kryetar i AAK-së, Ramush Haradinaj. (Restoran Koha 3, ora 19:00)

- Kandidati i Lidhjes Demokratike të Kosovës për kryetar të komunës të Prizrenit Dr. Hatim Baxhaku shpalos programin qeverisës dhe prezanton kandidatët për Asamble Komunale. (Kompleksi Lidhja e Prizrenit, ora 19:30)

- Partia Demokratike e Kosovës mban tubimin elektoral në Mitrovicë. (Hotel Palace, ora 19:00)